Sbardunwyd menter Llwybrau Lles gan Grŵp Aberystwyth Gwyrddach (GAG) a gysylltodd ag Iechyd a Gofal Gwledig Cymru (RHCW) ym mis Gorffennaf 2020 i drefnu Llwybrau Lles sy’n gysylltiedig â safleoedd gofal iechyd yn Aberystwyth, gyda’r bwriad o annog teithiau cerdded ym myd natur er budd iechyd ac i helpu i warchod a rheoli mannau gwyrdd; Roedd Cyngor Sir Ceredigion (CSC) hefyd yn rhan o’r trafodaethau cynnar. Er gwaethaf brwdfrydedd a diddordeb cychwynnol gan yr holl bartïon, ychydig o gynnydd a wnaed tan fis Mawrth 2021 pan ofynnodd GAG i RHCW arwain ar y gwaith.
Archwiliwyd llwybrau o’r safleoedd cychwyn arfaethedig a cheisiwyd cyllid, gyda £2,000 wedi’i dderbyn tuag at gostau dylunio a chynhyrchu taflenni gan Gymdeithas Sefydliadau Gwirfoddol Ceredigion (CAVO) ym mis Medi 2021. Ymgynghorwyd â darparwyr mentrau cerdded eraill yn y rhanbarth a chefnogwyd y prosiect, megis Prosiect Cerdded er Lles ac Arfordir a Chefn Gwlad CSC (llwybrau cerdded).
Mae nodau ac amcanion y fenter Llwybrau Lles yn driphlyg:
- i dynnu sylw at fanteision iechyd a lles cerdded ym myd natur – “i annog pobl i gerdded a threulio amser ym myd natur, rhywbeth sy’n cael ei gydnabod fwyfwy, fel modd, i wella iechyd a lles corfforol a meddyliol. Y gobaith yw y bydd cysylltu cerdded â safleoedd iechyd traddodiadol, megis meddygfeydd ac ysbytai, yn cryfhau’r cysylltiad rhwng y ddau. At hynny, mae gweithwyr iechyd proffesiynol yn awyddus i integreiddio presgripsiynau cymdeithasol neu “bresgripsiynau gwyrdd” fel ymyriadau iechyd a lles pwysig y gall pawb eu croesawu.” Taflen Llwybrau Lles Aberystwyth RHCW
- darparu gweithgaredd hygyrch i weithwyr gofal iechyd proffesiynol, cleifion ac ymwelwyr
- galluogi grwpiau o bobl i ymgysylltu â gweithgareddau llesiant a cherdded mewn natur i hybu gwerthfawrogiad o natur.
Mae’r Fenter yn cyd-fynd â “Cymru Iachach: Ein Cynllun ar gyfer Iechyd a Gofal Cymdeithasol” Llywodraeth Cymru (2018): Deg Egwyddor Dylunio Cenedlaethol: 1. Atal ac ymyrraeth gynnar: Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 a Chynllun Aer Glân i Gymru – Aer Iach, Cymru Iach – Hyrwyddo Teithio Llesol (cerdded a beicio) i greu lleoedd da a chefnogi iechyd a llesiant (2020)
Mae’r Fenter hon yn dod o dan Raglen Waith yr IGGC: Nod 1: Iechyd, Lles ac Atal – Gwella iechyd a lles poblogaeth Canolbarth Cymru, sy’n cyd-fynd â blaenoriaeth strategol Cydbwyllgor Canolbarth Cymru (CCC).
Lansiwyd y Llwybrau Lles Aberystwyth yn ffurfiol ar 8 Rhagfyr 2021, gyda phedair taflen yn cael eu cynhyrchu, gan ddechrau Ysbyty Bronglais, meddygfeydd yr Eglwys, Padarn ac Ystwyth.
Lansiwyd y Llwybrau Lles Machynlleth yn ffurfiol o safle Ysbyty Cymunedol Bro Ddyfi ym Machynlleth ar 27 Hydref 2023
Gwaith ar Gyfres Llwybrau Lles pellach yng ngogledd Powys a de Gwynedd yn mynd rhagddo gyda dyddiad lansio targed yn 2025